Bilimin özgür olmasi gerekir. Ama olmayabilir. Tarihsel, kültürel, giderek kisisel etmenler tarafindan belirlenebilir. Bu düsüncenin köleligidir, ve bir olgudur. Ama bir olgu olmasi onu gercek yapmaz. Ve modern Alman felsefesi de bir olgu olmasina karsin gercek degil, felsefenin kavramina uygun bir felsefe degildir. Rüdiger Bubner modern, ya da daha dogrusu cagdas Alman felsefesinin sayisiz düsünürünün emegi ile on yillar boyunca üretilen bir yanilgilar birikimini anlatmaya calismakta, ve görüngüye kendisi bir görüngü olarak katilmaktadir. Sonuc bir yorumdur.
Felsefi düsüncenin bir tarihinin olmasi olgusunun bizi genellikle oldugundan daha cok sasirtmasi gerekir. Eger bu dogru ise, o zaman felsefenin sürekli olarak tarihsel kalmasi gerektigi görüsü daha da sasirtici olmalidir. Ama eger tarihsellik yalnizca görelilik ve dolayisiyla sacmalik degilse, eger tarihsel olan o denli de ereksel ise, eger özsel olarak ussal olan insanligin büyümesi, estetik, moral, ve entellektüel gelisiminin kendisi bir olgu ise, o zaman bilginin ve bilimin, estetik duyarligin, moral ve törel karakterin bir Tarihe gereksinmemesi sasirtici, aslinda sacma olurdu. Homo sapiens magaraya dogmak ve magaradan Sokratesin gün isigina cikmak zorundadir cünkü bilme yetisi ile donatili olmasina, Dogadan daha cogu olmasina, Tin olmasina karsin baslangicta yalnizca Dogadir, ve önünde kendini ne ise o yapmasi icin, büyümesi icin, kendini kavramina uygun gercek insan yapmasi, gercegi bilerek gercek olmasi icin gecmesi gereken bir Tarih vardir.
Felsefe hic kuskusuz insanin kendisi ile birlikte büyümektedir, ve bu sasirtici degildir. Sasirtici olmasi gereken sey felsefe büyürken felsefecinin büyümemesi, felsefenin bir Tarihinin oldugunu ve kendisinin siradan bilincinde oldugu gibi felsefi bilincinde de o tarihin bir özeti oldugunu anlamamasidir. Usdisinin dorugu olan sey Dünya-Tini özgür istencini kavramisken ve gelenegi, despotizmi ve barbarligi yenmek icin calisip cabalarken felsefecinin bilgisizlige, bilmeme hirsina, kuskuculuga, nihilizme ve pozitivizme teslim olmasi, giderek Heidegger ve Sartre ve baska pekcoklari durumunda gördügümüz gibi dosdogru despotizmin kendisine katilmasidir.
Aziz Yardimli
MODERN ALMAN FELSEFESI ICINDEKILER
ICINDEKILER
Önsöz 7
Giris Felsefenin tarihselligi üzerine 9
1 Fenomenoloji ve hermeneutik
Husserlin baslangici 17
Fenomenolojik yöntem 20
Heideggerin fenomenolojiyi dönüstürmesi 25
Hermeneutige gecis 29
Bunalim ve yasam-dünyasi 34
Cözülmemis problemler 37
Toplumsal bilimde ve mantikta sonuclar 41
Heideggerin gec felsefesi 46
Gadamerin hermeneutigi 50
Dilbilimsel anlak ya da kilgi 53
Gecmisin sürmekte olan etkisi 57
Gerceklik 63
2 Dil felsefesi ve bilim kurami
Felsefi bir odak olarak dil 65
Dil-oyununun uyarlanmasi 66
Askinsal pragmatik nedir 70
Tartisma icin kilgisal önsavlar 73
Askinsal derin-düsünme 77
Törel perspektifler 81
Fenomenoloji ve dilbilimsel cözümleme 84
Geleneksel temalar 88
Bilim kurami üzerine birkac söz 93
Popperin konumu 95
Elestirel ussalcilik 98
Anlagin aciklamasi 103
Degerler problemi 108
Bilissel cikarlar 112
Paradigmanin tarihselligi 114
Paradigma-degisiminde diyalektik 119
Stegmüllerin ortodokslugu savunusu 122
Yapilastirmacilik 125
Kararcilik ya da askinsal temel 129
Kilgisal diluzlugu 133
3 Diyalektik ve kilgi felsefesi
Bir yöntem olarak diyalektik 137
Hegel rönesansi 139
Eytisimsel mantik 142
Lukcsin etkisi 147
Neo-Marxistler 150
Elestirel kuram 153
Ideolojinin elestirisinin paradokslari 156
Adornonun estetige kayisi 158
Habermasin kavrayisi 161
Karsicikislar 164
Kuram ve kilgi 167
Toplumsal Sözlesmenin ögeleri 171
Bir cember 174
Kilgi felsefesi 177
Eski ve yeni görevler 180
Insanbilim ve toplumbilim 182
Eylem kurami 186
Son vargilar 190
Sözlük 193
Dizin 197