Prof. Dr. Necati Demirin bu caliş masinda konuyu tarih bir zemine yerleş tirebilmek iç in ö ncelikle Tü rgiş lerin Kö ktü rk ö ncesi atalarindan bahsedilmiş tir. Daha sonra Kö ktü rk Devleti ve Bati Kö ktü rk Devleti hakkinda bilgi verilmiş , Tü rgiş Devletini Oluş turan Boylar, Tü rgiş Devleti ve Tü rgiş Devleti Dö neminde Kü ltü rel Hayat konulari incelenmiş tir.
Tü rgiş , Bati Kö ktü rk Devletini oluş turan Onok boylarindan birinin adidir. Adina ilk olarak 651de Ç in kaynaklarinda, İ li Nehri ç evresinde yaş ayan boy olarak rastlamaktayiz. Zaman iç erisinde ayni dili konuş tuklari boylari kendilerine bağ layarak devlet kurmuş lardir. Dolayisiyla Kö ktü rk Devletinin kurulduğ u 552den itibaren tarih sahnesindedirler. Bu tarihten ö nceye ait kayit olmadiğ i iç in faaliyetleri bilinmemektedir. Ç in kaynaklarini yazanlar, onlari ilk olarak Al- tay Dağ larinin gü neybati eteklerinde gö rmü ş tü r. Sonra bir kismi Ebinor Gö lü ç evresine, bir kismi da Beş balik yakinlarina gö ç mü ş tü r.
Tü rgiş Devleti, Bati Kö ktü rk Devleti yikildiktan sonra onlarin bakiyeleri tarafindan 690da Tanri Dağ lari, Yedisu ve İ li Nehri Vadisinde kurulmuş bir Tü rk devletidir. Bu devlet Onoklarin Tö lis Tu-lu kanadinda yer alan Tü rgiş boyunun ö nderliğ inde kurulduğ u iç in Tü rgiş adini almiş tir. 738de Su-lu Kağ anin ö lü mü nden sonra iç ç atiş malarla zayiflamaya baş lamiş , birliğ ini kaybetmiş , Kara Tü rgiş ler ve Sari Tü rgiş ler olarak ikiye bö lü nmü ş tü r. Kuzeydoğ uda Uygurlar ile girdiğ i mü cadeleyi kaybeden Karluklar, ö nce Tü rgiş lerin yurduna siğ inmiş , sonra da Tü rgiş lerin yurdunu ellerinden alarak 766da Tü rgiş Devletini tamamen ortadan kaldirmiş tir.